Home
Alphen
Agenda
Downloads
Fotoalbums
Links
Nieuwsarchief
Plattegrond
Contact Site

Wat is WHAM
Onze Collectie
Nieuwsbrieven
WHAM Winkel
Contact WHAM

Bedrijvigheid
Bidprentjes
Gebouwen
Ontmoetingen
Prinsengalerij
Religie
Signalement
Straatnamen
Zoekplaatjes

 

Gebouwen

Het oude stoomgemaal op Moordhuizen

Een gesprek met Annie van de Wert-Last, zij kwam uit het gezin van de machinist.

In ± 1875 bouwden men het stoomgemaal. Opa Jan Last was er machinist op. Later is haar vader Has Last machinist geworden en zijn broer Albert Last stoker. Vervolgens nog als stoker Piet van Tuil en Thé van Ooijen en als invaller nog Jan van Tuil.

In 1906 was Has Last in militaire dienst en was hij volgens zijn kaart al machinist A van beroep, hij is dat gebleven tot dat het nieuwe gemaal gebouwd is ± 1953, toen is het oude gemaal afgebroken.

Vroeger was de waterkering erg voornaam. Van het polderdistrict uit, waar Has Last bij in dienst was had hij de opdracht om elke dag in de polder de sluisjes die in de watergangen of wel in de sloten gebouwd waren te controleren. Het water kon te hoog worden, maar ook te laag dan werd het opgestuwd zo noemde men dat. Want het vee moest kunnen drinken als het in de weide was. Kwam het water te hoog dan moest Has het water bij de machine uitlaten in de uitvliet van de Maas aan de andere kant van de dijk. Was het water op de uiterwaarden ook gestegen dan moest de machine malen zoals dat vroeger uitgedrukt werd.

Annie vertelde dat vóór het water het gemaal doorging het eerst voor, het krooshekken kwam. Daar bleef het vuil dan voor dat mee kwam drijven uit de polder. Zo kwam het dan door het gemaal in de uitvliet van de Maas. Daar was dan een sluis dat het water niet meer terug kon. Het gemaal werd. gestookt met kolen die werden aangevoerd met paard en wagen de laatste paar keer met een vrachtwagen.

Zo'n draaien ging dag en nacht door, naar uren kon men niet kijken. Het salaris van de machinist was f 40,00 per maand en dan kreeg hij voor zijn gezin vrij stoken voor warmte en vrij petroleum voor verlichting. Het hoogste loon de laatste jaren was f 48,00 per maand.

Annie vertelde dat het wel gezellig was als er gemalen moest worden. De vaste bezoekers waren: Has Janssen, Piet van den Oever, enz. De kinderen uit het gezin waren dan ook aan 't spelen in het stoomgemaal en Tonneke bracht de koffie.

In de watersnood heeft het huis en het stoomgemaal onder water gestaan en moest daarna helemaal opgeknapt worden. Has had ook de zorg voor onderhoud van het gemaal en de sluisjes als er niet gedraaid hoefde te worden. In zijn vrije tijd ging hij er nog een centje bij verdienen, bij de boeren met het hooien en in de bieten enz. Voor zijn hobby en voor een lekker stukje vlees op tafel ging hij veel jagen en vissen, hij was er dol op. De grote kolenloods was in de oorlog wel erg aantrekkelijk. De kolen werden even op het vuur gelegd en dan weer snel er uit. De mensen konden er nog goed van stoken voor warmte.

Zo is dan een beetje geschiedenis bij elkaar gekomen over het oude gemaal van Moordhuizen.

Oude gemaal op Moordhuizen
Het oude gemaal rond 1950.
Op de foto staan v.l.n.r: Has Last (de machinist), zijn kinderen: Jan, Theo en Annie Last en zijn zwager: Gerrit van Koolwijk uit Dreumel.

 


website by AageM